Preventie heeft een imagoprobleem. Dat klinkt misschien vreemd voor lezers van Secondant: juist in ons werk draait veel om het voorkomen van criminaliteit en onveiligheid. Toch merk ik regelmatig dat preventie iets is dat vooral het nieuws haalt als het mislukt. Een woninginbraak die niet plaatsvindt haalt het nieuws niet. Een jongere die niet afglijdt naar criminaliteit schuift niet aan bij Eva Jinek. Een gedetineerde die op tijd terug is van proefverlof levert geen spectaculaire beelden op bij het acht uurjournaal. Preventie is onzichtbaar succes.

De rel van vandaag verdringt de uitdagingen van morgen
Patrick van den Brink, directeur-bestuurder van het CCV

Dit ging door mijn hoofd toen ik naar de troonrede keek.
We leven in een tijd waarin maatschappelijke discussies vaak draaien om crises en incidenten.
Politiek en media zijn niet meer gericht op een inhoudelijk debat, maar slaan elkaar om de oren met oneliners. De Eerste Kamer is geen kamer van reflectie meer, maar laat zich meezuigen in de politiek van alledag en wordt daarmee een instrument van de Tweede Kamer. De rel van vandaag verdringt de uitdagingen van morgen en zo gaan we van het ene naar het andere incident.
Waarom zetten we niet veel meer in op onderhouden?

Onderhoud van buurten.
Onderhoud van relaties tussen inwoners en overheid.
Onderhoud van samenwerkingen tussen publieke en private partijen.
Onderhoud van vertrouwen in elkaar.

Ik heb het nu niet over fysieke infrastructuur, maar over het cement van onze samenleving: de sociale infrastructuur. Inzetten op de sociale infrastructuur geeft invulling aan ‘samen’, het leidmotief van de troonrede. Het draagt bij aan vertrouwen, weerbaarheid en veerkracht. Dat is het grotere verhaal achter preventie: proactief werken aan de voorwaarden van veiligheid. Want waar vertrouwen is, ontstaat ruimte voor een goed gesprek. Dan neemt de voedingsbodem voor polarisatie af en wordt de kloof tussen burgers en overheid kleiner – misschien zelfs overbrugbaar.

De succesvolste veiligheidsaanpakken zijn de aanpakken waarin mensen elkaar weten te vinden

Dat onderhoud begint niet met grote acties. Het vraagt om wat Herman Tjeenk Willink ‘groter denken, kleiner doen’ noemde: oog houden voor de grote opgaven achter veiligheid en vertrouwen, maar beginnen bij de relaties, plekken en praktijken waar dat vertrouwen dagelijks wordt gemaakt of verloren.

Bij relaties tussen mensen dus. Dat zien we dagelijks terug in ons werk. De succesvolste veiligheidsaanpakken zijn niet altijd de aanpakken met het grootste budget of de nieuwste technologie, maar de aanpakken waarin mensen elkaar weten te vinden. Waar wijkprofessionals, ondernemers, bewoners, politie, onderwijs en zorg elkaar kennen, weten wat ze aan elkaar hebben en op elkaar kunnen rekenen.

Die constatering is hoopgevend en ongemakkelijk tegelijk. Hoopgevend, omdat we weten dat samenwerking werkt. Ongemakkelijk, omdat samenwerking nooit af is.
Ze vraagt voortdurend onderhoud: tijd, financiering, commitment en mensen. En juist daaraan schort het steeds vaker.

Wat als onze grootste opgave niet vernieuwing is, maar volharding?

We zijn in het veiligheidsdomein nog te vaak op zoek naar de volgende oplossing. Het volgende convenant, het volgende programma of weer een reorganisatie op basis van de inzichten van een trendy goeroe die oude wijn schenkt in nieuwe zakken.

Maar wat als onze grootste opgave niet vernieuwing is, maar volharding?
Wat als veiligheid niet zozeer vraagt om nieuwe interventies, maar om meer continuïteit?

Dat klinkt niet sexy. Je wint er geen stemmen mee.
Maar misschien is het precies wat nodig is. Het vraagt bestuurlijke moed. Professionals die verder kijken dan de volgende kwartaalrapportage. Bestuurders die bereid zijn successen te waarderen die voor het grote publiek onzichtbaar blijven.

Misschien vraagt het ook iets van ons taalgebruik. We spreken vaak over de strijd tegen criminaliteit: aanpakken, bestrijden, handhaven. Terecht, want soms is een stevige aanpak noodzakelijk. Maar veiligheid is meer dan dat. Veiligheid is ook bouwen, verbinden en onderhouden.

Voor het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV) is dat geen nieuwe gedachte. Het zit in de kern van ons werk: partijen verbinden, kennis delen en werken aan oplossingen die blijvend effect hebben. Ook Secondant speelt daarin een rol: door professionals te informeren, vraagstukken te agenderen en partijen met elkaar in verbinding te brengen. Een wijze les van heel lang geleden blijft daarbij actueel: ‘beproeft alle dingen, behoud het goede’. Misschien is dat ook een mooi leidmotief voor de vernieuwde Secondant.