Wat maakt uw werk aantrekkelijk?
“Ik houd van grote uitdagingen en een uitdaging is mijn nieuwe functie zeker. Sinds februari ben ik projectleider Informatie en deze taak bouw ik vanaf de basis op. Mijn missie in deze nieuwe functie is het bevorderen van samenwerking tussen de overheidsdiensten in het veiligheidsdomein rondom de strijd tegen drugscriminaliteit. Dit doe ik door te faciliteren en stimuleren, en door de verbinding tussen de diensten beter te organiseren. Het is een grote uitdaging, omdat ze veel binnen hun eigen kaders hun eigen ding doen, in plaats van samen het probleem op te lossen.” 

‘Het team vond het fijn om een insider te hebben voor deze baan’

“Bij mijn vorige baan voor de politie-eenheid Amsterdam hield ik mij al bezig met samenwerkingsverbanden. Het is fijn dat ik voor mijn huidige functie al lang samenwerk met de betreffende overheidsdiensten en dat ze vertrouwen in mij hebben. Het team vond het fijn om een insider te hebben voor deze baan, iemand die al weet hoe de hazen lopen. En daarom kwamen ze bij mij uit. Ook moet het gaan om een persoon die de belangen van alle betrokken partners kan afwegen en bij elkaar brengt.” 

“Daarbij ben ik van niemand, maar ook van iedereen. We hebben bij het Programma Sterk Noordzeekanaalgebied ons eigen budget en dat kunnen we besteden binnen de lijnen en protocollen van het ministerie. Als wij vandaag een goed idee hebben dat morgen uitgevoerd moet worden, dan kunnen we dat binnen de kaders doen. Dat is ongekend. Daarom kunnen we ook pionieren en hebben we voor een overheidsorgaan veel vrijheid. Dat maakt mijn werk heel aantrekkelijk.”

Marloes de Heij is sinds februari projectleider Informatie van het Programma Sterk Noordzeekanaalgebied.   
Bij dit programma startte ze als projectleider Weerbaarheid. Onder haar leiding werd de e-learning Awareness Drugssmokkel ontwikkeld voor havenarbeiders en werd een speciale Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor havenarbeiders in het leven geroepen. Voordat De Heij bij het programma aan de slag ging, werkte ze bij de politie-eenheid Amsterdam.

Welke kansrijke ontwikkeling wordt nog te veel over het hoofd gezien?
“Meer aandacht hebben voor het uitwisselen van informatie tussen de overheidsdiensten die beschikken over Wpg-informatie (Wet politiegegevens; dus persoonsgegevens) onderling én van overheidsdiensten met de partners binnen de Europese privacywet Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dat zijn alle partners die in het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) samenwerken om ondermijnende criminaliteit aan te pakken. Denk aan gemeenten, Belastingdienst, FIU-Nederland (Financial Intelligence Unit, voor ongebruikelijke transacties), maar ook aan zorginstanties, IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) en NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).”

‘Ik zie dat alle partijen enthousiastu0026nbsp;zijn over de door ons ingeslagen weg’

“De eerste samenwerking is onder de naam HARC-NZKG sinds ongeveer vier maanden actief. Het tot stand brengen van de tweede samenwerking ligt nu op mijn bordje. Ik zie dat alle partijen enthousiast zijn over de door ons ingeslagen weg en verwacht dat er in januari een samenwerkingsverband compleet met een convenant ligt. Zo moet zich een totaalnetwerk vormen om drugssmokkel in het Noordzeekanaalgebied te bestrijden. Wij als programma fungeren daarin als vliegwiel. We zorgen dat alle samenwerkingsverbanden in het gebied elkaar vinden en samen een netwerk vormen. Daarna kunnen ze verder zonder ons de illegale handel in verdovende middelen en aanverwante criminaliteit bestrijden.” 

Welke bedreiging krijgt onvoldoende aandacht? 
“Ik zie te veel papierwerk als een bedreiging. Er moeten ellenlange plannen worden geschreven, beleidsstukken gemaakt en uiteindelijk komt er maar heel weinig van papier af. Bij ons in het programma gaan wij voor ‘doen’ met elkaar. Dat geldt ook voor het delen van de informatie.” 

“Het uitgangspunt voor de samenwerking tussen de overheidsdiensten is niet het puur delen van informatie, maar delen mét een actie eraan gekoppeld. Er moet een interventie aan vastzitten. Dat kan zijn een interventiegesprek met een ondernemer zijn tot aan een heel groot strafrechtelijk onderzoek en alles daartussen. We willen het verschil maken in de buitenwereld. Niemand wordt gelukkig van alleen maar papier schuiven.” 

Stel u zit aan het knoppenpaneel, welke verandering voer je door om een grote stap vooruit te zetten?
“Ik stel voor samen aan dat paneel te zitten. Je wilt dat de verschillende overheidsdiensten dezelfde mindset hebben dat het mono niet op te lossen is en dat je elkaar nodig hebt. Door samen de georganiseerde criminaliteit aan te pakken, ga je pas echt het verschil maken. Als ik die mindset met één druk op de knop zou kunnen veranderen, dan zou me dat heel veel lobbyen schelen. Dan ga je pas echt het verschil maken.” 

‘Helaas komt echte samenwerking nog vrij weinig voor. Iedereen is altijd een beetje huiverig’

“Niemand kan alleen de drugssmokkel tegenhouden. Helaas komt echte samenwerking nog vrij weinig voor. Iedereen is altijd een beetje huiverig. Als ik dat wantrouwen zou kunnen wegnemen, dan is dat pas echt een grote stap vooruit. Dat de betrokken partijen zeggen: ‘samenwerking is de holy grail’.” 

Welke les heeft u uit uw werk geleerd?
 “Geduldig zijn is belangrijk, maar ook begrip hebben voor de beperkingen van de verschillende overheidsdiensten. Door echt te leren wat ze doen, wat hun taken en verantwoordelijkheden zijn, krijg je ook begrip voor de beperkingen die ze hebben in de onderlinge samenwerking. Begrip voor elkaars processen heb je nodig om goed samen te kunnen werken.” 

“Het havengebied is een hele kleine gemeenschap en ‘ons kent ons’. Je gaat je buurman toch niet zomaar verlinken als je er zelf geen last van hebt. Dat doorbreken vergt heel veel geduld, heel veel praten. Natuurlijk zijn we daardoor absoluut weleens gefrustreerd. Ik werk gelukkig in een team waarbij iedereen veel enthousiasme heeft, dus we ventileren die frustraties naar elkaar.” 

‘Als er dan een vangst is van 4500 kilo cocaïne dan is dat voor ons zó belangrijk’

“Het is heel fijn dat je merkt dat het resultaat is dat het gebied veiliger is. Daar doen we het allemaal voor. We willen ervoor zorgen dat mensen zonder problemen naar hun werk komen. We horen graag dat private partijen merken dat het goed gaat in het gebied en dat ze weer vertrouwen hebben in de overheid en andersom. En is er dan een vangst is van 4500 kilo cocaïne, dan is dat voor ons zó belangrijk.” 

“Dat maakt de gesprekken makkelijker. Hier teren we weer een tijd op. Het betekent dat we het momentum hebben en dingen vlotter gaan. Uiteindelijk gaat het natuurlijk niet om deze vangst, het gaat om structurele verandering. Ik geloof niet in repressie als dé oplossing bij bestrijding van drugscriminaliteit. Het hoort erbij, maar dat is een pleister plakken. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we aan de voorkant die kraan dichtdraaien? Wij zijn daar in Nederland goed mee bezig.”

‘Ik heb absoluut niet de illusie dat de drugs straks Nederland niet meer binnenkomen’

“Maar ik heb absoluut niet de illusie dat de drugs straks Nederland niet meer  binnenkomen. Criminelen zoeken gewoon de weg van de minste weerstand. Dus als ze het niet doen via ons gebied, dan gaat het wel via een ander logistiek knooppunt in Europa. Helaas steekt het dan gewoon ergens anders de kop op. Dat merk je ook aan het aantal gebruikers van cocaïne dat wereldwijd maar blijft stijgen, dus die markt wordt ook steeds groter. Dat is gewoon klassieke marktwerking. Vraag en aanbod sluiten op elkaar aan. Er is een rapnummer dat heet ‘Coke In De Uitverkoop’, nou dat klopt want de cocaïneprijzen zijn nog nooit zo laag geweest. <<

Het Programma Sterk Noordzeekanaalgebied – ook wel bekend onder de naam Aanpak Ondermijning Noordzeekanaalgebied – is in 2022 door het ministerie van Justitie en Veiligheid in het leven geroepen. Aanleiding was om een heel concreet en urgent probleem te lijf te gaan: de georganiseerde misdaad en in het bijzonder de drugssmokkel via het Noordzeekanaalgebied. Dit gebied, dat internationaal van groot belang is voor handel en logistiek, is dankzij zijn strategische ligging extra kwetsbaar voor misbruik door criminelen. Daarbij waren er nauwelijks overheidsdiensten zichtbaar in het gebied, toen dit programma startte.

Het programma heeft als doel om van het Noordzeekanaalgebied een veilig en integer gebied te maken, waarbij publieke en private partijen samen optrekken in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit. 

Het programma bestaat uit vier pijlers:

  1. Informatie
  2. Barrières
  3. Weerbaarheid
  4. Toezicht, controle, opsporing en handhaving