Krachtenbundeling maakt uitvoering Drank- en Horecawet makkelijker
Voor een praktisch uitvoeringsplan van de Drank- en Horecawet moeten gemeenten partnerschappen sluiten met alle relevante partijen, denken Imke Hermans en Hans van Waes. Zoals de horecasector, het onderwijs, sportclubs en natuurlijk de jongeren zelf en hun ouders. Het Zweedse model, zoals dat in Stockholm werd uitgevoerd, kan daarbij inspiratie bieden.

Sinds 1 januari 2014 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor uitvoering van de Drank- en Horecawet. Deze wet heeft als doel om gezondheidsschade bij jongeren als gevolg van alcoholgebruik te voorkomen. Ook moeten excessen zoals criminaliteit en overlast worden beperkt. Die ongewenste effecten benadrukken de urgentie voor duidelijke wettelijke grenzen en strenge handhaving. Want incidenten waarbij alcoholmisbruik in het spel is, veroorzaken jaarlijks aanzienlijke maatschappelijke schade. Veel jongeren belanden met te veel drank op in het ziekenhuis.
Het krachtenveld van gemeenten
De aanpak van alcoholmisbruik onder jongeren is een complex probleem. Het vereist een op maat gesneden aanpak. Een van de moeilijkheden is het complexe krachtenveld waarin gemeenten zich bevinden. Er zijn veel partijen bij het vraagstuk betrokken. Daardoor ligt het gevaar van versnippering van beleid en aanpak op de loer.
Zet mysteryshoppers in om hotspots van overtredingen en misbruik in kaart te brengenu0026nbsp;
Om dat te voorkomen, is samenwerking binnen gemeenten van verschillende beleidsvelden raadzaam. Denk aan openbare orde en veiligheid; zorg; jeugd; sport; onderwijs; toezicht en handhaving. Maar ook samenwerking tussen overheidspartners en de horecasector en jongeren en hun sociale omgeving is een must. Samenwerking en informatiedeling zijn echter lang niet altijd vanzelfsprekend.
Samenhangend preventiebeleid
Gemeenten moeten ervoor waken te sterk in de handhavingsreflex te schieten. Toezicht en handhaving moeten uiteraard met concrete doelen worden beschreven in het uitvoeringsplan. Dat moet iedere 4 jaar worden geactualiseerd. Maar belangrijker is dat de gemeenten en hun partners samen optrekken aan de ‘voorkant’ van het probleem. Zij moeten via samenhangend preventiebeleid vat krijgen op ongewenst alcoholgebruik en -misbruik. Sommige gemeenten hebben al ervaring opgedaan met zo’n bredere aanpak, op andere plaatsen ligt de focus nog vooral op handhaving.
Een stappenplan: 7 aanbevelingen
Van beleid naar uitvoering; waar te beginnen? Een paar aanbevelingen.
- Het partnernetwerk moet in beeld worden gebracht. Welke partijen zijn relevant? Want deze moeten elkaar op lokaal niveau versterken en ondersteunen. Zodat zij verantwoord alcoholgebruik binnen de grenzen van de wet kunnen waarborgen.
- Onder regie van de gemeente moet een strategie worden gekozen. Wat zijn de te behalen doelen? En welke mix van maatregelen in de preventieve sfeer en de handhavingspraktijk sluit hier het best bij aan?
- Cruciaal voor een succesvolle aanpak is continuïteit in uitvoering. Dat vraagt om projectleiders die partijen kunnen verbinden. En het traject energie en continuïteit kunnen geven. Deze netwerkers moeten wel uithoudingsvermogen hebben. Want om alcoholgebruik écht te veranderen, is een cultuur- en gedragsverandering nodig. En dat kost tijd.
- In de discussie over de alcoholproblematiek spelen aannames en emoties een grote rol. Maar wat zijn de feiten? Die worden inzichtelijk met een goede informatieverzameling en -deling. Verzamel data, zet mysteryshoppers in om hotspots van overtredingen en misbruik in kaart te brengen. Koppel databases en deel informatie om betrouwbare feiten en cijfers te genereren.
- Het is verstandig om een gezamenlijk belang uit te spreken. Het gaat niet om het belang van de gemeente, óf van de horeca, óf van enige andere partij, maar om een gezamenlijk erkend maatschappelijk belang: verantwoord alcoholgebruik binnen de grenzen van de wet.
- Een succesvolle aanpak staat of valt met gestructureerde en heldere communicatie. Maak gebruik van alle beschikbare kanalen om de boodschap van het gevoerde alcoholbeleid te verspreiden. Sociale media zijn het netwerkkanaal bij uitstek om de jeugd zelf te bereiken. En stel ‘ambassadeurs’ aan die voor jongeren een voorbeeldfunctie kunnen vervullen. Bijvoorbeeld een bekende Nederlander die optreedt als gezicht van een campagne.
- De kerngedachte achter een effectief preventie- en handhavingsplan is dat je samen sterk staat. En ook: dialoog is beter dan confrontatie. Niemand is gebaat bij excessen als overlast, schade en criminaliteit als gevolg van onverantwoord alcoholgebruik.
Aanpak van gemeente Hulst
Het is voor gemeenten belangrijk om hun kennis en ervaringen met de aanpak van de alcoholproblematiek met elkaar te delen. Zo kunnen zij leren van elkaars best practices en valkuilen. Een concreet praktijkvoorbeeld illustreert hoe samenwerking tussen de gemeente en private actoren kan leiden tot een voor alle partijen acceptabele oplossing. In de gemeente Hulst wordt jaarlijks Vestrock georganiseerd. Dit meerdaagse muziek- en cultuurfestival trekt gemiddeld 10.000 bezoekers per dag. Een van de festivaldagen is qua programmering vooral op de jeugd gericht. De gemeente wilde vanwege de aanwezigheid van veel jongeren op die dag een totaalverbod voor het schenken van alcohol doorvoeren. Tot grote verbazing van de organisatie, die voor volwassenen gewoon een biertje wilde tappen en een wijntje wilde schenken.
Een oplossing werd gevonden in samenspraak tussen de evenementenorganisator en de gemeente. Er werd een aantal extra maatregelen genomen, zoals:
- een andere kleur polsbandjes voor bezoekers onder de 18 jaar;
- een ‘Instructie Verantwoord Alcohol Schenken’ voor alle barmedewerkers.
Daarbij werden de medewerkers getraind in onder andere het controleren van leeftijden en het herkennen van signalen van excessief alcoholgebruik. Ook werd een preventieteam ingezet om voorlichting te geven over alcohol. De organisator sloot aan bij de landelijke Nix18 campagne, maar dan in de herkenbare Vestrock-stijl. Uiteindelijk verleende de gemeente alsnog ontheffing. Dat gebeurde nadat de organisatie had aangetoond dat zij zelf alles in het werk zou stellen om zich aan de wet te houden. Ook zou de organisatie streng toezicht houden en voorwaarden scheppen om jongeren weg te houden van alcoholhoudende drank.
Zweedse aanpak
Voor een structurele brede aanpak van het alcoholvraagstuk op lokaal niveau kan de situatie in de Zweedse hoofdstad Stockholm als leerzame casus dienen. Zweden kende in het verleden grote problemen met dankgebruik. Net als andere Scandinavische landen en Oost-Europa. Dat was vooral het gevolg van de sterke drankcultuur in die landen. Er was veel overlast en veel criminaliteit. Ook het aantal ziekenhuisopnamen als gevolg van overmatig gebruik van sterke drank steeg jaar na jaar. Om de problemen de kop in te drukken, overwoog Zweden een drastische politieke oplossing, ‘totale drooglegging’. Dat ging de Zweedse samenleving toch een stap te ver en het wetsvoorstel haalde het net niet.
De Zweedse overheid zet in op intensieve samenwerking met ketenpartners
Daarna zochten de maatschappelijke partners elkaar op om samen een integrale aanpak uit te werken. Gebaseerd op gedragsverandering door goede voorlichting via scholen en de horecasector, in combinatie met een integraal handhavingsbeleid. Wat kenmerkt de Zweedse aanpak, ook wel de STAD-methode genoemd? De overheid staat daarbij niet bij horecagelegenheden identiteitskaarten te controleren om leeftijden vast te stellen. Zij zet in op intensieve samenwerking met de ketenpartners in de horeca, het onderwijs, politie en ouders. Overheid en de samenleving hebben gezamenlijk het alcoholgerelateerde geweld en openbare dronkenschap weten terug te dringen. Voorlichting en campagnes en het geven van trainingen hebben de bewustwording van het probleem vergroot. Handhaving was daarbij het sluitstuk, gericht op het borgen van afspraken en coachen van bijvoorbeeld barpersoneel. Zo’n gezamenlijke aanpak is ook in de Nederlandse situatie goed mogelijk, als alle betrokken publieke en private partners het gemeenschappelijk belang onderkennen. <<
Aanpak gemeente Oosterhout
Meer weten over de gemeentelijke aanpak van alcoholgebruik onder jongeren? Lees het artikel in Toezine over het Preventie- en Handhavingsplan van de gemeente Oosterhout.
Webdossier Drank- en Horecawet
Lees ook het webdossier op de website van het CCV over de Drank- en Horecawet. Dat bevat informatie over:
- de belangrijkste wijzigingen in de wet;
- het verplichte preventie- en handhavingsplan;
- het bevorderen van de naleving van de wet.
Imke Hermans en Hans van Waes zijn adviseurs bij KappetijnBriks Advies, gespecialiseerd in maatschappelijke veiligheidsvraagstukken. Zij zijn beschikbaar voor vragen en discussies via e-mail: i.hermans@kappetijnbriks.nl en h.vanwaes@kappetijnbriks.nl.




Laat een reactie achter