Criminaliteit in Japan
Japan kent een veel lager niveau van veelvoorkomende criminaliteit dan Nederland. Een sterke sociale disciplinering ligt daar waarschijnlijk aan ten grondslag, de schaduwzijde daarvan is een hoog zelfmoordpercentage. Anderzijds kent de georganiseerde misdaad een sterkere en meer ingebedde rol in Japan dan in ons land.

In september reisde ik met een klein groepje 3 weken door Japan. Afgezien van de vele bezienswaardige tempels en kastelen en de indrukwekkende natuur, vielen een paar dingen op. Zo zagen we geen enkele gebutste of vieze auto rijden. En nog opmerkelijker, er was geen afvalbak op straat te vinden, maar ook bleek er vrijwel nergens afval te liggen. Schone auto’s en schone straten, en dat ook in de miljoenensteden als Tokyo, Osaka, Kyoto en Hiroshima.
Dat maakt nieuwgierig naar andere aspecten van Japan. Hoe zit het met het criminaliteitsniveau, zowel de meer zichtbare als de minder waarneembare criminaliteit? We vergelijken hierbij Japan met ons land. Die 2 landen zijn grofweg goed met elkaar te vergelijken, zij het dat Japan met ruim 120 miljoen inwoners er 7 keer zoveel heeft als Nederland. De bevolkingsdichtheid ligt niet ver uit elkaar, met 335 per vierkante km in Japan versus 411 in Nederland. Wel kent Japan zo’n 10 steden met meer dan een miljoen inwoners waar dat in ons land meer verspreid ligt. Het bruto nationaal product per inwoner loopt niet ver uiteen ($ 44.000 vs. $ 54.000). Beide landen kennen een relatief kleine ongelijkheid van inkomens.
Over de hele linie ligt de criminaliteit in Japan laag. Dit betreft ook een supergrote stad als Tokyo
Dan nu de vergelijking. Het criminaliteitsniveau ligt in Nederland duidelijk hoger dan in Japan. Afhankelijk van het type delict ligt dat 2 tot bijna 10 keer hoger. Dat betreft bijvoorbeeld mishandeling, waarbij het niveau van geregistreerde feiten 7 keer hoger ligt, en het volume burgers dat slachtoffers werd 10 keer. En het niveau van autodiefstal ligt 4 à 5 keer hoger. Het algemene beeld is helder, over de hele linie ligt de criminaliteit in Japan laag. Dit betreft ook een supergrote stad als Tokyo, dat het allerhoogst scoort op de Safe Cities Index 2019. Het niveau van moord en doodslag vormt hierop geen uitzondering: in Japan ligt dat 2 keer zo laag als bij ons. Overigens is het opmerkelijk dat dit niveau in beide landen in de afgelopen decennia is gehalveerd.
Het is dan niet verassend dat het detentieniveau in Japan lager ligt dan in Nederland – maar dat verschil is niet zo groot (44 vs. 62 per 100.000 inwoners in 2017) als de verschillen in criminaliteit zouden kunnen suggereren. Voor een deel kan dit worden verklaard door een wat hoger ophelderingspercentage in Japan (ruim 30 procent vs. 25 procent).
Er is grote druk is op de Japanse politie, en vervolgens vanuit de politie op verdachten, om te bekennen
Tevens blijkt dat vrijspraak nauwelijks voorkomt in Japan, terwijl dat in Nederland niet vaak maar toch regelmatig wel de uitkomst is van een rechtszaak. Hieraan kan debet zijn dat er grote druk is op de Japanse politie, en vervolgens vanuit de politie op verdachten, om te bekennen. Daartoe krijgt de politie ook veel ruimte, met als gevolg het risico van onterechte bekentenissen en dus onterechte bestraffingen.
De oorzaken voor het lage criminaliteitsniveau van Japan zouden gelegen zijn in het lage peil van armoede, werkloosheid, wapenbezit en druggebruik en daarnaast vooral cultureel van aard zijn. Zo zou er een voorkeur bestaan voor passiviteit en afkeuring van geweld – woede en agressie zouden schaamte oproepen. Dat lijkt onderling geweld te betreffen, terwijl juist Japan hoog scoort op ‘masculiniteit’, dat toch het gebruik van macht in zich draagt. Die masculiniteit zal dan mede overheidsgeweld betreffen, zoals dat ook in het optreden van militairen in de oorlogen die Japan voerde nadrukkelijk tot uiting kwam. Het lijkt erop dat Japanners een relatief sterke interne disciplinering kennen. De prijs die men daarvoor betaalt komt tot uiting in een vrij hoog zelfmoordpercentage. Dat ligt in Japan op 18,5 per 100.000 inwoners, in Nederland op 12,6. Ook ligt het geluksgevoel in Japan gemiddeld en daarmee lager dan in ons land.
De Yakuza portretteren zichzelf als edele bandieten die vooral de straten veilig houden
Dat Japan laag scoort in de criminaliteit zou volgens de georganiseerde misdaad aldaar komen doordat deze als een ‘extra politiemacht’ fungeren. De Yakuza portretteren zichzelf als edele bandieten die vooral de straten veilig houden, als een soort van ‘ridderlijke groepen’. In contrast hiermee wordt de Japanse georganiseerde misdaad aangeduid als ‘gewelddadige groepen’. Opmerkelijk is dat deze groepen op een officiële lijst staan als een soort van erkende misdaadgroepen. Er zijn meer dan 20 Yakuza-groepen met in totaal vele tienduizenden flink getatoeëerde leden – de grootste telt naar schatting maar liefst 55.000 leden. De hiërarchisch ingestelde groepen met een baas en soms vele subgroepen stammen al van eeuwen terug. Ze evolueerden van diefstal en gokken naar wapen- en drugshandel, afpersing, overvallen, creditcardfraude en vele economische delicten. Ze hebben honderden (front)bedrijven in het onroerend goed, de financiële sector en investeringsmaatschappijen, uitzendbureaus, en ze zijn niet zelden verbonden met politieke partijen. Dit alles indiceert dat de georganiseerde misdaad stevig is ingebed in de Japanse samenleving, meer dan daarvan sprake lijkt te zijn in ons land. <<
Bert Berghuis is voormalig raadadviseur bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Hij is beschikbaar voor vragen en discussies via de redactie, e-mail: secondant@hetccv.nl.





Laat een reactie achter