‘Boa’s houden kleine dingen klein’
Ze maakt zich sterk voor een goede samenwerking tussen politie en boa’s. Lieke Sievers, burgemeester van Edam-Volendam, ziet graag meer preventie en minder repressie in de samenleving. “Wat mij betreft verleggen we de accenten weer terug naar versterken van veiligheid, in plaats van afwachten tot het fout loopt en dan onveiligheid gaan bestrijden.”

Zoek de kracht van een samenleving en bouw van daaruit aan het veiligheidsbeleid. Dat is hoe burgemeester Lieke Sievers de veiligheid van haar gemeente van Edam-Volendam benadert. Hou kleine zaken klein en probeer zo snel mogelijk te interveniëren. Met de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s), maar ook met de medewerkers in de openbare werken, zoals in het groen of het verkeer, of uit het welzijns- en jongerenwerk. In het centrum van Volendam staat een lokaal bureau waarvandaan de boa’s en het team Veiligheid werken, waar de politie gesprekken kan voeren en waar overlegd wordt tussen de partijen. Zo blijven de criminaliteitscijfers in Edam-Volendam ruim onder het landelijk gemiddelde en is het veiligheidsgevoel er hoog.
U zet zich in om de positie van boa’s te verbeteren. Wat is uw verhaal rondom deze beroepsgroep?
“Tot 2008 speelde mijn carrière zich af bij de politie. Op het laatst zat ik bij de korpsleiding IJsselland, maar daarvoor was ik districtschef, ME-commandant en ik heb projectleiding gedaan op landelijk niveau. Van operationeel tot beleidsmatig, van lokaal tot internationaal. Ik was lid van de Vereniging Politie Dieren- en Milieubescherming, daar zitten ook veel boa’s bij. Toen ik de politie verliet, zag ik het zich al aftekenen dat de politie steeds meer de repressieve kant op ging. Daardoor ontstond een steeds groter gat tussen lokale handhaving en zichtbaarheid van de politie versus de wens vanuit de samenleving om de aanwezigheid van de politie te ervaren.”
‘Wordt dit een nieuwe gemeentepolitie? Een zeer disfunctionele discussie’
“Toen was er nog maar een handjevol boa’s, maar hun aantal is sterk gegroeid. De samenwerking tussen politie en boa’s vroeg nadrukkelijk om aandacht. Informatie uitwisselen, elkaar respecteren in de rol, aansturing, prioriteiten stellen, de rol van de lokale driehoek, de verhouding tussen gemeente en politie. Het boa-landschap versnipperde, de boa’s bij de groene- en milieuorganisaties raakten op de achtergrond en de openbareorde-boa’s kwamen steeds meer naar de voorgrond. Er ontstond een landelijke discussie: wordt dit een nieuwe gemeentepolitie? Een zeer disfunctionele discussie.”
Hoe bedoelt u dat?
“Dat ging helemaal niet over het waartoe. Wat is nou de reden dat die boa’s er komen? De gemeenten zagen dat de handhaafbaarheid van de leefbaarheid en de kleinere delicten achterwege blijven in de prioritering van de politie, die steeds meer naar de achterkant verschoof naar de grotere, repressievere taken. Maar de burgers spraken de gemeenten wel aan op het onderdeel van toezicht en handhaving.”
‘Hoe meer mensen aan tafel zitten, des te beter houden we de kleine dingen klein’
Samen met anderen organiseerde Sievers boa-meerdaagsen op de Politieacademie. De eerste meerdaagse resulteerde in een boa-uniform en het boa-platform, waar op strategisch niveau overleg plaatsvindt over de bevoegdheden van boa’s, samenwerking met de politie, taakuitoefening en onderlinge verhoudingen. Dit jaar wordt het 2-jaarlijkse boa-event voor de 4de keer gehouden. Ieder evenement staat in het teken van grote onderwerpen zoals zelfverdediging in penibele situaties op straat. Sievers zet zich vooral in voor de verbetering van de samenwerking tussen boa en politie en voor het leren kennen van elkaars rollen om op straat de goede dingen te kunnen doen voor de samenleving.
Welke kant ziet u de veiligheid zich graag op ontwikkelen?
“Wat mij betreft verleggen we de accenten weer terug naar versterken van veiligheid, in plaats van afwachten tot het fout loopt en dan onveiligheid gaan bestrijden. Hoe eerder je de informatie deelt en weet wat er speelt, hoe laagdrempeliger je je inzet kunt organiseren en hoe minder zwaar een repressieve maatregel hoeft te zijn. Op die manier moeten we de samenleving helpen om in zijn kracht te komen en te blijven. Nu voeren alle partijen over hun eigen taakdeel het gesprek met de samenleving, maar daar wordt iedereen gek van, want van wie moet je nu wat verwachten? Hoe meer mensen aan tafel zitten en weten wat de ander in de wijk kan en wat diens rol is, des te beter houden we de kleine dingen klein.”
Waar staat u in de discussie over het bewapenen van boa’s?
“Als we bewapening vanuit de overheid laten toenemen, nemen we deel aan een wedloop die in de samenleving plaatsvindt. Dan ga je het normaliseren. Ik denk dat boa’s kwetsbaarder worden met meer bewapening, want dan wordt er ook verwacht dat ze optreden. Dan moeten ze geschoold worden en dan is er geen onderscheid meer tussen politie en boa’s. Ik vind dat we wapens uniek moeten houden bij de politie. Tenzij zwaarwegende uitzonderingsgevallen, met de nadruk op ‘tijdelijk’. Om een situatie op te lossen, maar niet in stand te houden.”
‘Laten we in godsnaam de boa-inzet houden waar het is’
“Ik weet dat het verhardt in de samenleving, maar begin bij het begin. In de tijd dat de drugscriminaliteit zich ontwikkelde, hebben we als overheid en als opsporingsdiensten veel te weinig geïnvesteerd in het uit de samenleving halen van vuurwapens. Dan moeten we nu niet doen alsof we het gaan oplossen door de boa’s te bewapenen. Daarbij, du moment dat boa’s wapens en bevoegdheden krijgen die boven de wijkgebonden problematiek uitgaan, dan ontstaat er een zwaardere gezagslijn naar het Openbaar Ministerie en een zwaardere regierol door de politie. Dan raken we wéér de situatie aan de voorkant kwijt. Dus laten we in godsnaam de boa-inzet, die nu van een goed niveau is, houden waar het is en niet ook die capaciteit wegvoeren naar de achterkant van veiligheid. Dit is de reden waarom ik me hiervoor sterk maak.”
De manier waarop veiligheid landelijk is georganiseerd noemt u een weeffout. Kunt u dat uitleggen?
“Met de nationalisering van de politie, is nu ook het veiligheidsdomein geplaatst onder het toenmalige ministerie van Justitie. Dat is per definitie een ministerie waar door een justitiële bril wordt gekeken naar wetgeven en bestrijden van onveiligheid. Dus als het gaat om de bevoegdheden van boa’s, dan wordt er altijd gekeken naar bestrijden van onveiligheid. Door het onderbrengen van veiligheid onder justitie, hebben we geen Trias Politica meer, want de wetgevende, rechtsprekende en uitvoerende macht vallen onder één ministerie. De checks and balances die we hier op lokaal niveau nog proberen te hebben tussen het openbaar bestuur en het Openbaar Ministerie, waar het gaat om de gezagsrol ten opzichte van de politie, is op landelijk niveau helemaal zoek.”
Wat heeft u zien veranderen toen alles samenkwam onder het ministerie van JenV?
“De rol van het openbaar bestuur vervlakte heel erg. Bijvoorbeeld de capaciteitstoebedeling wordt vanuit de politie als één grote centraal aangestuurde organisatie voorbereid binnen elke eenheid. De driehoek of het Regionaal Beleidsoverleg Politie heeft daar maar beperkt invloed op. De veiligheidsregio’s hangen ook onder het ministerie van JenV, met een minister van Justitie als primair verantwoordelijke op landelijk niveau. Dat beschouw ik als een systemische weeffout, waardoor de achterkant van veiligheid dominant is geworden. De bestuurlijke, op preventie en brede samenhang gerichte invloed landelijk gezien, is onvoldoende in balans. Dat zag je bijvoorbeeld terug in de Covid-crisis, toen ons land zeer gecentraliseerd en repressief werd aangestuurd. Door de onderbrenging bij JenV, kreeg de brede maatschappelijke benadering te weinig aandacht.”
‘Deze huidige dominante aanpak trekt een heleboel capaciteit uit de wijken weg’
“Deze huidige dominante aanpak trekt een heleboel capaciteit uit de wijken weg. Toen er in 2001 vliegtuigen vlogen in de Twin Towers en het internationale terrorisme groeide, werkte ik in de regio Utrecht in de staf van de korpsleiding. In alle districten gingen politiemensen de wijken in om er de vrede te bewaren. Toen advocaat Derk Wiersum werd vermoord, werd de politiecapaciteit uit de wijken gehaald en werd het hele stelsel van bewaken en beveiligen aangejaagd en werden mensen die gevaar zouden lopen, advocaten en strafrechters, in de beveiliging gezet. Ten koste van de capaciteit in de wijken. Ten koste van de aandacht voor de voorkant van de problematiek in de samenleving.”
“Als openbaar bestuur hebben we geen zicht op het afwegingskader waarbinnen het stelsel in stand blijft. Dit is allemaal achtergrond om aan te geven: nee, boa’s worden geen gemeentepolitie, maar ze zijn wel heel belangrijk voor de leefbaarheid, veiligheid en het toezicht en de handhaving in de eigen lokale situatie. Het is enorm belangrijk dat de politie en andere partners ook het belang gaan inzien van aandacht voor de voorkant, kleine dingen klein houden, snelle interventies wanneer het fout gaat, maar vooral versterken van de kracht van de samenleving zelf. Zodat de sociale samenhang wordt versterkt en de mensen elkaar niet kwijtraken, maar elkaar durven aanspreken.” <<
Meer weten over boa’s? Bezoek het BOA-Platform of neem contact op met Sten Meijer, secretaris en projectleider BOA-Platform, telefoon: 06 – 133 04 813. Raadpleeg voor meer informatie ook het webdossier van het CCV.





Laat een reactie achter